ISSN 1991-3087
@Mail.ru Rambler's Top100
.

 

,

, .

 

Boshlangich sinf ona tili darslarida didaktik oyinlardan foydalanish

 

Yarmanova Yulduz Buriyevna,

Qarshi DU Maktabgacha va boshlangich talim kafedrasi oqituvchisi.

 

Talim togrisidagi Qonunda talimning ravnaqi, uning insonparvarligi, talim va tarbiya tizimining uzluksizligi, ilmiyligi va dunyoviyligi, talimda umuminsoniy va ilmiy qadriyatlarning ustuvorligi, davlat talim standari doirasida hammaning bilim olishi uchun imkoniyat yaratilishi takidlab korsatilgan.

Boshlangich sinf ona tili oqitishning mazmuni jamiyat rivojlanishining hozirgi bosqichida davlatimizning maktab oldiga qoygan vazifasiga moslashgan. Bu vazifalar kop qirrali bolib, ularni bajarishda oqituvchidan masuliyat va pedagogik mahorat talab etiladi. Bu vazifalarni bajarish jarayonida oquvchilarni axloqiy, estetik, mehnat, ekologik jihatdan tarbiyalanib boriladi.

Boshlangich sinf ona tili darslarida oquvchilarni imloviy savodxonligi oshiriladi, nutqi rivojlantiriladi. Shu bilan birga ona tili talimi oldida quyidagi vazifalar turadi:

-                     oquvchilarni ijodiy va mustaqil fikrlashga orgatish;

-                     oz fikrini ogzaki va yozma shaklda togri va ravon bayon etishga orgatish;

-                     yozuv qoidalariga rioya qilgan holda yozma nutqini shakllantirish.

Dars jarayonida oquvchilar boginlardan sozlar, sozlardan gaplar, gaplardan matn tuzishga organadilar. Sozlarni boglab gaplar tuzish, sozlarni butunicha sidirga oqishni organadilar. Oquvchilarga oqish va yozish birga olib boriladi.

Boshlangich sinflar ona tili talimi 1-4-sinflarda tilning hamma tomonlari ozaro bogliq holda organilishi hisobga olinib tuzilgan, har bir sinfda fonetika, leksika, grammatika va soz yasalishi haqida elementar bilimlar beriladi. Fanning bunday qurilishi tilning barcha tomonlarini bir-biriga ozaro tasir etadigan bir butun hodisa sifatida organishni taqozo etadi. Tilni organishga bunday yondashish talim jarayonini oquvchilar nutqini ostirish vazifasini hal etishga yonaltirish imkonini beradi.

Dars jarayonida qoyilgan vazifalarni hal etish uchun oqituvchi turli xil metodlar, didaktik oyinlardan keng foydalanadi. Didaktik oyinlar ona tili talimi jarayonida oquvchilarni oqitish, tarbiyalash va kamol toptirishda muhim ahamiyat kasb etadi. Didaktik oyinlarni qollash jarayonida oquvchilarda fikrlash jarayonlari- tahlil qilish, taqqoslash, xulosa chiqarish rivojlanadi va takomillashadi.

Ona tili darslarida qollaniladigan Sozdan marjon tizing didaktik oyini bilan tanishamiz. Bu oyinda oqituvchi oquvchilarga sozlarning aralash toplamini tavsiya etadi va uyadosh sozlarni alohida, yani marjon tizgandek yozishni aytadi. Oquvchilar yozishadi va navbat bilan oqishadi. Qaysi oquvchi tez harakat qilib, marjonni xatosiz tizib chiqsa, oyin golibi boladi. [1]

Soz turkumlarini organishga oid:

Ot soz turkumiga oid sozlar: olma, ot, daraxt, gul, mushuk, lola, in

Son soz turkumiga oid sozlar: 5 ta, uchala, oltinchi, onta

Fel soz turkumiga oid sozlar: yozdi, kesdi, dedi, oqidi, bordi.

Sifat soz turkumiga oid sozlar: yashil, shirin, katta, qora, baland.

Soz turkumlarining soroqlarini organishga oid:

Ot soz turkumi soroqlari: Kim? Nima? Kimlar? Nimalar?

Son soz turkumining soroqlari: Nechta? Qancha? Nechanchi?

Fel soz turkumining soroqlari: Nima qildi? Nima qilyapti?

Sifat soz turkumiga oid sozlar: Qanday? Qanaqa?

Keyingi boginni top didaktik oyini.

Ushbu didaktik oyinni oquvchilar guruhi yoki yakka oquvchilar bilan otkazish mumkin. Oqituvchi tomonidan bosh bogin beriladi, shu bogin asosida yangi sozlar topiladi. Kim tez va kop soz topsa, osha guruh yoki oquvchi golib sanaladi. Ushbu didaktik oyinni klaster usulida ham tasvirlash mumkin:

 

 

Ona tili dars jarayonida bu kabi didaktik oyinlardan foydalanish ijobiy natija beradi. Darsning samaradorligini yanada oshiradi. Faqatgina oqituvchi didaktik oyinlardan oz ornida va oqilona foydalanishi lozim.

 

Foydalanilgan adabiyotlar royxati

 

1.                  Uzviylashtirilgan Davlat talim standarti va oquv dasturi. T.: 2010yil.

2.                  Bobomurodova A. Ona tili talimi jarayonida oyin-topshiriqlardan foydalanish. T.: Musiqa. 2009. 31-bet.

3.                  Mavlonova R. va boshqalar. Pedagogika .: Oqituvchi. 2010 y.

 

11.05.2016 .



[1] Bobomurodova A. Ona tili talimi jarayonida oyin-topshiriqlardan foydalanish. T.: Musiqa. 2009. 31-bet.

2006-2019 © .
, , . .