ISSN 1991-3087
@Mail.ru Rambler's Top100
.

 

,

, .

 

Boshlangich sinf ona tili darslarida interfaol usullardan foydalanish

 

Niyozova Dilbar Xoltemirovna,

Qarshi davlat universiteti Maktabgacha va boshlangich talim metodikasi kafedrasi qituvchisi.

 

Ozbekiston Respublikasining Talim togrisidagi Qonuni hamda Kadrlar tayyorlash Milliy dasturida shaxs va jamiyat munosabatlarida uygunlikni vujudga keltirish ehtiyoji mavjudligi alohida takidlab otilgan. Shunga kora, pedagogika fanida shaxsning imkoniyatlarini royobga chiqaradigan oquv jarayonini tashkil etishning turli yollarini izlash alohida dolzarblik kasb etmoqda. Bu esa talim jarayonida zamonaviy interfaol usullarini tizimli qollashni talab etadi. Interfaol usullarni har bir darsning didaktik vazifasidan kelib chiqib tanlash maqsadga muvofiq sanaladi. Ananaviy dars shaklini saqlab qolgan holda, uni turli-tuman zamonaviy usullar bilan boyitish talim oluvchilarning ozlashtirish darajasini kotarilishini taminlaydi. Buning uchun dars jarayoni oqilona tashkil qilinishi, talim beruvchi tomonidan talim oluvchilarning qiziqishini orttirib, ularning talim jarayonida faolligi muttasil ragbatlantirilib turilishi, oquv materialini kichik-kichik bolaklarga bolib, ularning mazmunini ochishda interfaol usullarni qollash va talim oluvchilarni ommaviy mashqlarni mustaqil bajarishga undash talab etiladi. Bu usullar qollanilganda talim beruvchi talim oluvchini faol ishtirok etishga chorlaydi.

Interfaol usullarni qollash boyicha umumiy metodik tavsiyalar:

1. Ishlash uchun joyni tayyorlash. Sinfni shunday tayyorlash kerakki, bunda ishtirokchilar kichik yoki katta guruhlarda ishlash uchun qulay joylashishlari zarur.

2. Jarayon va reglamentga jiddiy munosabatda bolish.Barcha tinglovchilar har bir nuqtayi nazarga sabrli bolib, soz erkinligini hurmat qilishlari kerak.

3. Tinglovchilarning guruhlarga bolinishiga jiddiy etibor berish.

4. Tinglovchilarning hammasi u yoki bu darajada ishga jalb qilingan bolishi kerak.

5. Tinglovchilarning mashgulotga ruhiy tayyorgarligiga komaklashish.

6. Interfaol usullar asosida mashgulotlar otkazilganda guruhda talim oluvchilar soni kop bolmasligi kerak. 4-6 kishidan iborat bolgan kichik guruhlarda samarali ish olib borish mumkin.

Ona tili darslarida qollanishi tavsiya etiladigan interfaol usullar

1.Grammatikani orgatishda quyidagi usullardan foydalanish tavsiya etiladi: Bilaman/bilishni xohlayman/bilib oldim (B/BH/B).

Masalan,

1.                  Ona tilida sifat mavzusi otilishi oquvchilarga elon qilinadi.

2.                  Mavzu boyicha jadvalning birinchi (bilaman) va iikkinchi (bilishni xohlayman) deb nomlangan qismlarini toldiradilar.

3.                  Songra mavzuga oid material tarqatiladi.Tarqatma material ozaro raqib guruhlar tomonidan oqib organilgandan keyin jadvalning uchinchi (bilib oldim) bandi toldiriladi.

4.                  Guruhlar tomonidan toldirilgan jadvallar ozaro taqqoslanadi.

 

Bilaman

bilishni xohlayman

bilib oldim

aniqlovchi-aniqlanmish, qaratqich-qaralmish munosabati

-

-

-

-sifat soz tartibi

-sifatning imlosi

-

-

-

-

-sifatning oziga xosligini

B/BH/B usulining afzalliklari:

Mavzu, matn, bolim boyicha izlanuvchanlikni olib borish imkonini beradi.Tizimli fikrlash, tuzilmaga keltirish, tahlil qilish konikmalarini rivojlantiradi.Shuningdek, grammatik mavzuni ozlashtirishda FSMU va taqdimot kabi usullardan foydalanish ham qol keladi.

2.Otilgan mavzuni mustahkamlash.(Grammatik mavzu/mashqlar/tarjima)da quyidagi usuldan foydalanish tavsiya etiladi: Aqliy hujum, klaster va charxpalak texnologiyasi.

Grammatik mavzuni ozlashtirishda klaster usulidan unumli foydalanishimiz mumkin. Masalan, talabalarga hozirgi-kelasi zamon shart istak mayli mavzusi avvalgi darsda otilgan.Ushbu mavzuni klaster orqali quyidagicha mustahkamlashimiz mumkin.

1. Doskaga malum bir shakl chizilib, unga mavzu nomi yoziladi.

2. Songra mavzu nomidan kelib chiqqan holda oquvchilar tomonidan fikrlar rivojlantiriladi. Masalan, otning yasalishi va ishlatilish orinlari alohida doiralarga yoziladi.

3. Songra otning yasalishi va ishlatilish orinlari alohida tarmoq boyicha yangi doirachalarda aks ettiriladi.

4. Jarayon fikrlar yakuniga yetgunga qadar davom etadi.

Umuman, interfaol metodlar malumotlar xaritasini tuzish omili, bilimlar faollashuvini taminlash, mavzu boyicha fikrlash jarayonida yangicha goya taqdim etish, shuningdek, mavzuga ochiq va erkin kirib borishga yordam beradi.

 

Foydalanilgan adabiyotlar royxati

 

1.                  Pedagogika. /prof. M.X.Toxtaxodjayevaning umumiy tahriri ostida.- .: Ozbekiston faylasuflari milliy jamiyati nashriyoti, 2010,- 400 b.

2.                  Mavlonova R. va boshqalar. Pedagogika .: Oqituvchi. 2010 y. 254-263 b.

3.                  Bobomurodova A. Ona tili talimi jarayonida oyin-topishmoqlardan foydalanish. T. : Musiqa. 2009. 91-b.

 

18.04.2018 .

2006-2019 © .
, , . .