ISSN 1991-3087
@Mail.ru Rambler's Top100
.

 

,

, .

 

Axborot xavfsizligini taminlash dolzarb masala

 

Yuldasheva Ziyoda Boymurodovna,

Qarshi DU huzuridagi XTXQTMO hududiy markazi Maktabgacha, boshlangich va maxsus talim kafedrasi oqituvchisi, Ozbekiston.

 

Talim jarayonida oquvchi yoshlarni internetdan foydalanishi oquvchilarni oquv materialining chuqur ozlashtirilishiga keng imkoniyat yaratib beradi. Vaholanki, bugungi kunda bolalar axborot xafsizligini taminlash masalasi har qachongidan ham dolzarbrog ahamiyat kasb etmoqda. Ozbekiston axborot infratuzulmasining rivojlanishi, global tarmoqqa kirib borish imkoniyatining ortishi sharoitida yoshlar va bolalarning Internetdan foydalanish darajasi toboro osib bormoqda. Bolalar uylarida, Internet kafe va maktabda Internetga kirish imkoniyatiga egalar. Mobil telefon orqali Internetga kirish ham toboro ommalashib bormoqda. Global orgimchak tori dan foydalanuvchilar soni ortgan sari ularga solinayotgan tahdid ham kuchayib bormoqda.

Internet bolalar va osmirlar uchun juda katta imkoniyatlarni ochib beradi, yoshlar undan foydalanib juda kop malumotlarni bilib oladilar, bu malumotlarni olishdagi qulayliklarni mavjudligi ularga Internetdan foydalanish uchun ancha yengillik tugdiradi. Bolalar shiddatli ravishda turli ijtimoiy tarmoqlar, oyinlar va dasturlardan foydalanishni ozlashtirib olishmoqda. Kompyuterning orgatuvchi onlayn- dasturlari vositasida boshlangich sinf oquvchilari maroqli oyinlar orqali yozuv va hisoblash asoslarini ozlashtiradilar, modellashtirish va rasm chizishga organadilar, mustaqil ishlashga odatlanadilar, shuningdek tevarak olam haqida tasavvurga ega boladilar. Mantiqiy oyinlar bolalarning fikrini charxlaydi va tasurotlarini rivojlantiradi.

Internet tarmogida mavjud bolgan koplab oyinlar kichik maktab yoshidagi oquvchilarga iqtisodiyot, tarix va adabiyotga nisbatan qiziqish uygotadi. Ular talimiy va tarbiyaviy ahamiyatga egaligi bilan diqqatga loyiqdir.

Internet talim tarbiya imkoniyatlarini kengaytiruvchi turli manbalarga ega,lekin unda na foydali, na ishonchli bolmagan turli axborotlar ham mavjud. Aynan internetda bola uni hayajonga soladigan koplab savollarga javob topishi mumkin, bu savolllarni u ortoqlari yoki ota onasi oldiga qoyishni xohlashmaydi.Internetda bolalar referat va insholardan nusxa kochiradilar,ayrim tushuncha va tarixiy dalillarni aniqlaydilar. Lekin ularning togriligi va savodli yozilganligini kim tekshirib chiqqan?

Bolalar internetda joylashtirilgan narsalarga birdek ishonch bilan qaraydilar. Ular internetda bosilibdimi togri deb oylashadi. Biz oqituvchilarning vazifasi bolalarga internet qanday ishlashini tushuntirib borishimiz zarur.Gazeta jurnallarda tekshiruvchi muharrir va musahhix ishlashini,ular axborotlarning ishonchli va savodli yozilishini tekshirib borishlarini, internetdagi saytlarni esa har qanday odam yarata olishini internetni hech kim tekshirmasligini tushuntirib borishimiz lozim.

Osmirlar uchun internet oz hayotini u siz tasavvur qilolmayotgan ota muhum axborot muhiti hisoblanadi. Internetdan referatlar uchun malumotlar, turli sevimli musiqa va qoshiqlar, bolalarga yoqadigan kitob yoki kop sonli formlardagi dolzarb masalalar muhokamasini topish va ozi ham osmirlar ushbu munozarada qatnashishi mumkin. Talim beruvchi Kompyuter dasturlar katta hajmdagi oquv materiallarini uzatiishda qulayligi bilan osmirlarga oquv biluv jarayonini optimallashtirish va tezlashtirish imkonini beradi.

Internet bolalarga bilim berish, kongilli dam oldirish dasturlari bilan muloqot qilishga orgatishda ajoyib va foydali vosita bolishi zarur. Lekin zarur tarbiyaviy tasir korsatilmasa, Internet tarmoqlari bolalar uchun xafli vositaga aylanishi ham mumkin. Inetrnetda ozbek xalqining milliy madaniyati va mintalitetiga togri kelmaydigan ijtimoiy xafli va agersiv mazmunga ega bolgan materiallar mavjud.

Bola oz ruhiy rivojlanishida bir-biridan anchagina farq qiluvchi turli bosqichlarni bosib otadi. Bu holat bolalarning internetga qiziqishida ham oz ifodasini topadi. Biz oqituvchilar bolalar bilan internet xavfsizligi qoidalari haqida suhbatlashish jarayonida aynan nimalarga koproq etibor qaratish kerakligini,bunda bolalarning yosh xususiyatlari bilan bogliq jihatlarini nazarda tutishimiz lozim.

Bundan tashqari bolalarning Internetda ishlashni turli yoshda kimdir 12-14 yoshda, kimdir 7-11 yoshda, bazilar esa maktabgacha yosh davrida ozlashtirishni etiborga olish zarur.

Ota onalar bunday salbiy tasir mavjudligini yodda tutishlari va ularning farzandlari tarbiyasiga korsatadigan xafli tasirni oldini olish choralarini korishlari zarur.

-                     Internetdan bolalaringiz bilan birga foydalaning

-                     Bolalarni nazorat qilish osonroq kechishi uchun Kompyuterni umumiy xonaga joylashtiring.

-                     Farzandingizni kompyuterda ishlash vaqtini meyorlashtiring.

-                     Ota onalar nazorati dasturini qollang

-                     Bolangiz kiradigan resurslarni nazorat qilish uchun maxsus zamonaviy dasturiy taminotdan foydalaning

-                     Nomaqul kontetlarni bilokrafkalash vositalaridan foydalaning

Xulosa ornida shuni aytish lozimki oqituvchi va ota-onalar internet borasida oquvchingiz va farzandingiz oldida nufuzingizni saqlash uchun kompyuter savodxonligizni oshirishingiz, shundagina kompyuterdan foydalanish boyicha turli muammolarni yechishda yordam berishingiz lozim.

 

Adabiyotlar royxati

 

1.                  .., .., .. . . . 1988. 223 .: .

2.                  Mavlonova R.A, N.Raxmonkulova Integratsionnaya pedagogika nachalnogo obrazovaniya. T.:Ilm-Ziyo 2009 g.

 

10.10.2018 .

 

2006-2019 © .
, , . .